Voor generaties leerlingen is Shakespeare altijd meer iets geweest dat ze moesten doorworstelen dan iets waarmee ze zich konden identificeren. Ingewikkelde taal, passief lezen en een gebrek aan zelfvertrouwen hebben dit vaak in de weg gestaan. Maar dat hoeft niet zo te zijn.

Een nieuwe benadering van het onderwijzen van Shakespeare verplaatst de ervaring van het boek naar de voorstelling, waarbij de leerlingen centraal staan in het leerproces en de middelen krijgen om de tekst te verkennen, te interpreteren en echt te begrijpen.

Sprekers: Fiona Ingram (Royal Shakespeare Company), Chris Nayak (Royal Shakespeare Company), Geoff Barton (bestuurslid van de RSC, voormalig algemeen secretaris van de ASCL), Stephanie Hill (Stratford upon Avon School)

Van passief lezen naar actief leren

De kern van het Shakespeare-leerplan wordt gevormd door een eenvoudig idee. De stukken van Shakespeare zijn geschreven om opgevoerd te worden.

In plaats van rustig te zitten en hardop voor te lezen, worden leerlingen aangemoedigd om op te staan, met taal te experimenteren en de betekenis ervan te ontdekken door middel van actie. Technieken uit de repetitieruimte brengen energie in de klas en maken van de lessen ruimtes waar leerlingen ideeën uitproberen, keuzes maken en samenwerken.

Zelfs de eenvoudigste oefeningen kunnen tot nieuwe inzichten leiden. Eén enkele zin die met verschillende bedoelingen wordt uitgesproken, of een scène die via beweging in plaats van woorden wordt verkend, helpt leerlingen de betekenis te begrijpen op een manier die bij traditionele methoden vaak over het hoofd wordt gezien.

Vertrouwen opbouwen door middel van mondelinge vaardigheden

Een van de grootste belemmeringen bij het bestuderen van Shakespeare is een gebrek aan zelfvertrouwen. Veel studenten gaan er al van uit dat ze de taal niet zullen begrijpen nog voordat ze ermee beginnen.

Deze aanpak pakt dat probleem rechtstreeks aan via mondelinge vaardigheden. Spreken, luisteren en reageren staan centraal in de les. Leerlingen worden aangemoedigd om het oneens te zijn, hun ideeën te interpreteren en te onderbouwen.

Het resultaat is niet alleen een beter begrip van Shakespeare, maar ook sterkere communicatieve vaardigheden die veel verder reiken dan het Engelse leslokaal.

Leerlingen zeggenschap geven

Een belangrijke verschuiving binnen het leerplan is de overgang van door de docent gestuurde interpretatie naar door de leerling gestuurde verkenning.

In plaats van dat de leerlingen wordt verteld wat een scène betekent, wordt hen gevraagd wat zij ervan vinden. Hoe moet een personage worden neergezet? Welke keuzes zouden zij als regisseur maken? Hoe zouden zij een bepaald moment anders in scène zetten?

Dit gevoel van eigenaarschap verandert de dynamiek volledig. Leerlingen zijn niet langer passieve leerlingen. Ze zijn actieve deelnemers die hun eigen begrip vormgeven.

Hoe dat er in de praktijk uitziet

In de klas kan dit een ingrijpende verandering teweegbrengen.

Een van de voorbeelden die werd genoemd, was een les waarin de monoloog van Lady Macbeth werd behandeld. In plaats van de tekst vanaf hun lessenaar te analyseren, liepen de leerlingen door het lokaal en veranderden ze bij elk leesteken van richting.

Door deze activiteit kwam de taal tot leven. De leerlingen ervoeren zelf het tempo en de intensiteit van de gedachten van het personage, waardoor ze zich op een dieper niveau met de tekst konden verbinden.

Dit soort momenten zorgen niet alleen voor meer begrip, maar ook voor meer zelfvertrouwen. Leerlingen krijgen steeds meer vertrouwen in hun eigen interpretaties en gaan zich intensiever met de leerstof bezighouden.

Leraren ondersteunen, niet vervangen

Het Shakespeare-lesprogramma is opgezet als een flexibele toolkit in plaats van als een star kader.

Docenten hebben toegang tot volledig uitgewerkte lesplannen, repetitietechnieken, digitale toneelteksten en opnames van voorstellingen. Tegelijkertijd behouden ze de vrijheid om de lessen aan te passen en vorm te geven op maat van hun leerlingen.

Het bespaart voorbereidingstijd en verbetert tegelijkertijd de kwaliteit van het onderwijs, waardoor het gemakkelijker wordt om boeiende lessen met een grote impact te geven.

Meer dan alleen een literatuurles

Hoewel deze benadering haar oorsprong vindt in Shakespeare, reikt de invloed ervan veel verder.

Leerlingen ontwikkelen hun kritisch denkvermogen en hun vaardigheden op het gebied van samenwerking en communicatie. Ze leren hoe ze ideeën onder woorden kunnen brengen, standpunten ter discussie kunnen stellen en zich kunnen verdiepen in complexe stof.

Het belangrijkste is dat ze zelfvertrouwen krijgen. En dat zelfvertrouwen zorgt voor een mentaliteitsverandering.

Een nieuwe kijk op Shakespeare

Door Shakespeare te zien als iets om te beleven in plaats van te ontcijferen, verandert de manier waarop leerlingen erop reageren. De aarzeling verdwijnt en maakt plaats voor nieuwsgierigheid en een groeiend gevoel van zelfvertrouwen.

Naarmate de leerlingen de tekst gaan verkennen door middel van beweging, discussie en uitvoering, maken ze zich geen zorgen meer over fouten en gaan ze zich richten op wat de tekst zou kunnen betekenen. Ze toetsen ideeën, dagen elkaar uit en ontwikkelen hun eigen interpretaties.

Na verloop van tijd leidt die verandering tot iets blijvenders: de bereidheid om complexiteit aan te gaan, zich uit te spreken en op hun eigen denkvermogen te vertrouwen. En zodra leerlingen beseffen dat ze aansluiting kunnen vinden bij iets wat ze voorheen als een uitdaging ervoeren, opent dat de deur naar een veel breder gevoel van mogelijkheden in hun leerproces.

Aangezien het vandaag Shakespeare-dag is, kun je je verdiepen in het gratis lesmateriaal van de RSC Shakespeare Company en de BBC! Doe mee en ontdek hoe je vandaag nog een actievere, boeiendere benadering van Shakespeare in je lessen kunt introduceren.

Wil je nog meer verslagen van Bett UK 2026?Bezoek dan de Bett Buzzvoor elke week nieuwe inzichten en artikelen! Als er een onderwerp of sessie is waarover je graag zou willen dat we het de volgende keer behandelen, neem dan contact met ons op.