Als docenten navigeren we allemaal door de digitale revolutie en vinden we onze weg naar een nieuw tijdperk van slim onderwijs. In dat kader zijn docenten van vandaag al zeer actief bezig met het creëren van gepersonaliseerde, meeslepende leerervaringen met behulp van augmented reality, virtual reality en extended reality (AR, VR en XR).

Deze X-Reality-technologieën zijn uiterst krachtige hulpmiddelen, omdat ze ons in staat stellen hybride ruimtes te creëren waarin we de omgeving van de leerling digitaal verrijken. Voor docenten betekent dit dat ze ondersteunende structuren kunnen opbouwen om mensen te helpen begrijpen en leren binnen een bepaalde omgeving. Neem bijvoorbeeld het gebruik van VR in chirurgisch onderwijs:chirurgen in opleiding kunnen technieken oefenen en perfectioneren voordat ze hun eerste echte operatie uitvoeren. In deze omgeving met minder druk kunnen virtuele lessen het zelfvertrouwen en de vaardigheden van nieuwe artsen vergroten, terwijl tegelijkertijd het risico voor toekomstige patiënten wordt verminderd.

Zelfs zonder de hoge inzet van een operatietafel kunnen AR, VR en XR ervaringen creëren waarin leerlingen voldoende worden uitgedaagd om betrokken te blijven, zonder dat ze zo ver worden gedreven dat ze overweldigd raken en gefrustreerd raken. Deze zone van proximale ontwikkeling is de ideale balans voor docenten, waarin leerlingen hun vaardigheden op een zinvolle manier kunnen ontwikkelen en verbeteren. AR, VR en XR helpen docenten die ruimte te creëren door middel van verhoogde betrokkenheid en meeslepend leren.

Een sprong naar nieuwe realiteiten

Als veel mensen de termen ‘virtual reality’ en ‘augmented reality’ horen, denken ze nog steeds aan audiovisuele technologie. Deze nieuwe hulpmiddelen bestrijken echter een veel breder spectrum, en de leermogelijkheden zijn vrijwel onbegrensd. Virtual en augmented reality kunnen alle zintuigen aanspreken, terwijl apparaten, platforms en ervaringen veel verder reiken dan alleen VR-headsets.

Er zijn wearables verkrijgbaar zoals de Apple Vision Proof de Microsoft HoloLens, en er komen steeds meer betaalbare alternatieven op de markt. Het gebruik ervan strekt zich zelfs uit tot gebieden als fitness, waar ‘magische spiegels’ kijkers bijvoorbeeld kunnen helpen om een yogahouding correct aan te houden.

Buiten het onderwijs wordt deze technologie gebruikt en ontwikkeld voor dagelijks gebruik – bijvoorbeeld head-mounted technologieën die beelden voor je neus projecteren terwijl je werkt. Een andere spannende ontwikkeling zijn verbeterde contactlenzen, die nog ver in de toekomst liggen, maar die we mogelijk nog tijdens ons leven zullen meemaken.

De juiste technologie op het juiste moment

Velen zullen het misschien niet beseffen, maar deze technologieën worden al tientallen jaren op de een of andere manier toegepast. Denk bijvoorbeeld aan Active Worldsof Second Life. Deze eerdere innovaties hebben de weg vrijgemaakt voor waar we nu staan, zonder ooit echt door te breken bij het grote publiek. Maar vandaag de dag, dankzij aanzienlijke technologische vooruitgang en ons vermogen om deze technologieën toe te passen, zullen AR-, VR- en XR-tools een belangrijke rol gaan spelen in de digitale transformatie van het onderwijs.

De kennis en houding die nodig zijn om deze nieuwe technologie tot bloei te laten komen, zijn inmiddels binnen veel instellingen vanzelfsprekend. Om dit in de praktijk te illustreren: tien jaar geleden was er nog aanzienlijke ondersteuning nodig bij de samenwerking met docenten. Zelfs vijf jaar geleden werden er nog workshops georganiseerd om gebruikers stapsgewijs vertrouwd te maken met de basisprincipes van het gebruik van deze technologieën, voordat ze aan de hoofdactiviteit werden geïntroduceerd. Nu zorgen de bekendheid van het publiek met de technologie en het gemak waarmee men ermee omgaat ervoor dat men veel sneller zinvol aan de slag kan met taken.

AR, VR, XR en leerresultaten

Wat betreft de daadwerkelijke invloed van AR, VR en XR op de leerresultaten in het algemeen, zijn de onderzoeksresultaten veelbelovend.

We hebben veelbelovende resultaten gezien op het gebied van betrokkenheid, gebruikerstevredenheid en acceptatie van technologie. Het onderzoek hiernaar neemt steeds meer toe; Google Scholar laat zien dat er alleen al in de afgelopen twee jaar duizenden onderzoeken zijn uitgevoerd naar AR/VR/XR in het onderwijs, waarbij verschillende leeftijdsgroepen, regio’s en onderwerpen aan bod kwamen. Uit veel van deze onderzoeken blijkt dat deze technologieën, mits op de juiste manier ingezet, zeer goed kunnen werken in het onderwijs.

Zo bleek uit een onderzoek uit 2023 onder Mexicaanse studentendat zowel VR- als AR-benaderingen een aanzienlijke verbetering in leerresultaten en motivatie lieten zien in vergelijking met traditionele methoden. Uit een ander onderzoek uit 2022 onder bachelorstudenten chemische technologiebleek dat 82% van de deelnemers AR-lessen nuttiger vond dan conventionele lessen. Op basisscholen suggereerde een onderzoek uit 2022dat een VR-project van vier weken onder leerlingen uit het derde en vierde leerjaar leidde tot algemene verbeteringen in ruimtelijk inzicht. Nog belangrijker is dat onderzoek ook helpt bij het opsporen van tekortkomingen en belemmeringen, zodat ontwikkelaars kunnen werken aan het oplossen daarvan.

Vandaag de dag werken enkele van de slimste koppen ter wereld aan het ontwikkelen van onderwijsplatforms en -oplossingen die hun potentieel ten volle benutten. Dankzij onderzoek, ondersteuning en de ervaringen die we uit proefprojecten hebben opgedaan, zullen we steeds weer nieuwe ontwikkelingen zien die de daadwerkelijke leerprestaties zullen verbeteren.

Het is echter belangrijk om in gedachten te houden dat het bij leertechnologie in het algemeen niet per se de bedoeling moet zijn om andere hulpmiddelen te overtreffen. Het zou niet uit moeten maken welke technologie we gebruiken – of we nu leren met behulp van een docent, een online hulpmiddel of een boek. In het ideale geval zou alle leertechnologie met hetzelfde doel worden ingezet.

Vaardigheden opbouwen voor de toekomst

In het kader van de toekomst van werk zijn AR, VR en XR de voorkeursinstrumenten van moderne samenlevingen, die leerlingen van alle leeftijden helpen zich voor te bereiden op de steeds veranderende arbeidsmarkt.

In de afgelopen eeuw zijn we afgestapt van het idee dat men gedurende zijn hele werkzame leven dezelfde vaardigheden behoudt. We evolueren in hoog tempo naar een wereld waarin mensen meerdere keren van loopbaan veranderen.

De vraag naar aanpasbare vaardigheden en expertise, zoals technologische geletterdheid en creativiteit, neemt toe. Het is van cruciaal belang dat we studenten hierop voorbereiden door leermogelijkheden te creëren die beter zijn afgestemd op de realiteit van de arbeidsmarkt die hen te wachten staat. Augmented reality is het perfecte medium voor deze transitie, omdat het leerlingen een dubbel voordeel biedt: de veiligheid van een leeromgeving en de effectiviteit van praktijkgericht leren.

Hoewel praktijkervaring belangrijk blijft, kunnen deze immersieve technologieën leerlingen sneller en effectiever de overdraagbare vaardigheden bijbrengen die ze nodig hebben om te presteren. Vergelijk dit met het huidige model, waarin werknemers de arbeidsmarkt moeten verlaten, een formele opleiding moeten volgen om zich om te scholen, en vervolgens hun loopbaan een nieuwe wending moeten geven. Dit model raakt snel achterhaald, aangezien het het moreel en het economisch welzijn van mensen aantast en hun potentieel aantoonbaar beperkt.

Het belang van deze verschuiving wordt alom erkend. Ontwikkelaars, onderwijsinstellingen en zelfs bedrijven spannen zich in om de overgang tussen werk en onderwijs soepeler te laten verlopen door middel van betere opleidingen. Met behulp van AR, VR en XR kunnen we het onderwijs beter afstemmen op de daadwerkelijke vaardigheden die leerlingen nodig hebben om zich aan te passen, te werken en actief deel te nemen aan de dynamische leeromgeving van vandaag, en om succesvol te zijn, ongeacht het carrièrepad dat ze inslaan.

Professor dr. Fridolin Wildis lid van de adviesraad van Ahead by Bett en hoogleraar aan het Institute of Educational Technology van The Open University, waar hij leiding geeft aan het Performance Augmentation Lab (PAL). Fridolin leidt en heeft leiding gegeven aan talrijke onderzoeksprojecten die worden gefinancierd door de EU, het Europees Ruimteagentschap en op nationaal niveau. Hij is voorzitter van diverse vak- en normwerkgroepen binnen IEEE, ISO, BSI, CEN en EA-TEL.