Tijdens de eerste ministeriële symposium-ronde van de ‘Challenge Roundtable’ werd onderzocht hoe onderwijssystemen de trechter van de digitale transformatie kunnen verbreden, zodat technologie en AI de kansen voor alle leerlingen vergroten in plaats van bestaande ongelijkheden te vergroten.

De openingsbijdragen zetten de toon voor de discussie, waarbij deelnemers de aanname dat technologie van nature inclusief is, ter discussie stelden. In plaats daarvan bestond er brede overeenstemming over het feit dat technologie en AI niet neutraal zijn. Zonder bewuste ontwerp- en beleidskeuzes kunnen ze bestaande ongelijkheden net zo gemakkelijk versterken als dat ze kunnen helpen deze aan te pakken.

Terugkijkend op eerdere golven van invoering van onderwijstechnologie merkten de deelnemers op dat veel initiatieven waren gebaseerd op onrealistische aannames met betrekking tot connectiviteit, toegang tot apparaten, de capaciteit van docenten en stabiele leeromgevingen. Hoewel deze uitdagingen nog steeds belangrijk zijn, bleek al snel uit de discussie dat veel van de belemmeringen voor inclusie niet langer louter technisch van aard zijn.

Tijdens de rondetafelbijeenkomst kwamen de deelnemers herhaaldelijk terug op kwesties als vertrouwen, communicatie en het gevoel erbij te horen. Een gebrek aan vertrouwen tussen gezinnen, scholen en onderwijssystemen, beperkte mogelijkheden voor een zinvolle dialoog in beide richtingen en zorgen over stigmatisering werden aangemerkt als belangrijke belemmeringen die leerlingen ervan weerhouden gebruik te maken van de beschikbare ondersteuning.

Leerkrachten en ouders bleken een centrale rol te spelen in de inclusieve digitale transformatie. Toch gaven de deelnemers aan dat beide groepen vaak worden belemmerd door tijdgebrek, onvoldoende ondersteuning en verantwoordingssystemen die inclusieve werkwijzen niet altijd belonen. Uit de discussie bleek een gedeelde overtuiging dat succesvolle inclusie evenzeer afhangt van menselijke relaties en prikkels als van de technologie zelf.

Voorbeelden uit verschillende nationale contexten brachten deze uitdagingen nog duidelijker naar voren. De deelnemers bespraken benaderingen waarbij prioriteit wordt gegeven aan investeringen in digitale technologie en kunstmatige intelligentie op scholen met lagere prestaties en een taalkundige diversiteit, om zo de prestatiekloof te helpen verkleinen. Anderen stonden stil bij de manier waarop technologie continuïteit en gepersonaliseerd leren kan ondersteunen in verstoorde omgevingen waar traditionele benaderingen niet langer mogelijk zijn.

Toen het gesprek zich op oplossingen richtte, pleitten de deelnemers voor meer transparantie en ethische afwegingen bij de inkoop. Ze stelden dat scholen duidelijkere informatie en kaders nodig hebben om beslissingen te nemen die aansluiten bij onderwijswaarden en beleidsdoelstellingen.

De groep constateerde ook dat er geen gemeenschappelijk begrip bestaat over gepersonaliseerd leren. Er was veel steun voor het opstellen van duidelijkere definities, richtlijnen en maatstaven voor succes, naast praktische overwegingen zoals duurzaamheid, betaalbaarheid en gelijke toegang tot apparatuur.

Uit de discussies over de ondersteuning van leerlingen met extra behoeften bleek nogmaals hoe belangrijk empathie, ondersteuning door leeftijdsgenoten en gecoördineerde actie tussen scholen, overheden en gemeenschappen is. De deelnemers bespraken hoe technologie deze ondersteuningssystemen kan versterken, onder meer door het potentieel van betrouwbare, op AI gebaseerde hulpmiddelen die ouders helpen om problemen in een vroeg stadium te signaleren en toegang te krijgen tot passende begeleiding en diensten.

Hoewel het gesprek een breed scala aan uitdagingen en kansen omvatte, kwam er één rode draad naar voren: technologie draagt alleen bij aan inclusie als deze is ingebed in vertrouwensrelaties, duidelijke verantwoordelijkheden en op elkaar afgestemde prikkels. Zonder deze fundamenten bestaat het risico dat innovatie vooral ten goede komt aan degenen die toch al het meest baat hebben bij het systeem.

Belangrijkste conclusie: De uitdaging waar onderwijssystemen voor staan, is niet langer alleen maar hoe ze toegang tot technologie kunnen bieden. Het gaat erom hoe ze het vertrouwen, de ondersteunende structuren en de beleidskaders kunnen opbouwen die ervoor zorgen dat technologie voor elke leerling rechtvaardige resultaten oplevert.