Dr. Sally Uren, CEO van Forum for the Future, zet zich met hart en ziel in voor ingrijpende veranderingen in mondiale systemen. Al meer dan 25 jaar werkt ze samen met het bedrijfsleven, overheden en het maatschappelijk middenveld om de transitie naar wat zij omschrijft als ‘een rechtvaardige en regeneratieve toekomst’ te versnellen. In 2017 ontving Sally tijdens de Queens New Year Honours een OBE voor haar verdiensten op het gebied van duurzaamheid. Sally is bij ons in de Arena om in te gaan op de ingrijpende transformatie die onderwijsinstellingen nodig hebben om de doelstelling van het Ministerie van Onderwijs te halen: dat alle scholen, hogescholen en universiteiten in 2030 koolstofneutraal zijn.

We hebben met Sally gesproken om meer te horen over haar werk op het gebied van duurzaamheid en om de thema’s van haar sessies voor Bett 2023 te bespreken.

Tijdens uw sessie op Bett 2023 had u het over ‘een rechtvaardige en regeneratieve toekomst’. Kunt u uitleggen wat dit inhoudt en welke rol de onderwijsgemeenschap speelt om dat doel te bereiken?

Bij Forum for the Future spraken we vroeger vaak over het idee van een ‘duurzame toekomst’ – met andere woorden, een toekomst waarin we de voorwaarden hebben gecreëerd waaronder mensen en de planeet op de lange termijn kunnen gedijen. We hebben echter onvoldoende aandacht besteed aan wat er moet gebeuren om die toekomst te realiseren, en we zijn ons er ook van bewust dat ‘duurzaamheid’ voor verschillende mensen heel verschillende dingen kan betekenen.

De afgelopen jaren hebben we onze ambitie dus verder uitgebreid en onze blik niet langer alleen op een duurzame toekomst gericht, maar op een ‘rechtvaardige en regeneratieve’ toekomst.

In een rechtvaardige en regeneratieve toekomst erkennen we dat de mens deel uitmaakt van de natuur en er niet los van staat – we brengen onze negatieve impact op de planeet snel onder controle, zodat we binnen de planetaire grenzen blijven. In deze toekomst hebben we de belangrijkste systemen waarop we vertrouwen – voedsel, onderwijs, energie en meer – (die op dit moment op het punt van instorten staan) opnieuw ingericht om nieuwe manieren van leven en werken te creëren die ieders universele rechten en potentieel om te bloeien ondersteunen.

Het is ook een toekomst waarin we onze economie opnieuw hebben gedefinieerd. Het is belangrijk om na te denken over hoe we economische waarde creëren en verdelen – op dit moment wordt economische waarde op zo’n manier gecreëerd dat de voordelen bij een heel, heel klein percentage van de bevolking terechtkomen. ‘Rechtvaardig en regeneratief’ gaat over het bedenken van nieuwe en andere manieren om waarde op een eerlijke manier te creëren en te delen; het is een toekomst waarin economische modellen prioriteit geven aan menselijk welzijn en de gezondheid van ecosystemen.

We hebben dus de sociale dimensie van duurzaamheid vernieuwd, en ‘rechtvaardig en regeneratief’ is een manier om milieu en maatschappij met elkaar te verbinden. Het sluit aan bij de wens om op alle niveaus daadwerkelijk systeemveranderingen tot stand te brengen en de voorwaarden te scheppen waarin systemen ons in staat stellen om op de lange termijn te floreren.

Je hebt 25 jaar lang samengewerkt met het bedrijfsleven, overheden en het maatschappelijk middenveld. Kun je ons iets vertellen over een belangrijk hoogtepunt uit je carrière, en hoe dat je kijk op duurzaamheid heeft veranderd?

Het is moeilijk om er maar één te kiezen! Ik vind het heel leuk om samen te werken met nieuwe, invloedrijke leiders binnen organisaties, of het nu gaat om bestuursleden in de particuliere sector, hoge ambtenaren of leidinggevenden van non-profitorganisaties. Het mooiste moment is wanneer ze plotseling beseffen dat ze iets anders moeten aanpakken. Dit besef komt voort uit twee dingen: veel meer vertrouwd raken met de problematiek, zowel op milieu- als op sociaal gebied, en je manier van denken veranderen. Donella Meadows was een van de pioniers op het gebied van systeemverandering, en zij schreef dat onze manier van denken de krachtigste hefboom voor verandering is. Het zijn de verhalen die we onszelf vertellen. Het zijn onze persoonlijke overtuigingen, onze waarden. Onderwijs is essentieel om dat vorm te geven.

Voor mij zijn de hoogtepunten dus de momenten waarop mensen met macht en invloed bereid zijn om dingen anders aan te pakken, en vaak dingen doen die nog niemand eerder heeft gedaan. Wanneer mensen hun manier van denken echt veranderen, hun bewustzijn vergroten en bereid zijn om andere manieren, voorbeelden en benaderingen uit te proberen, is dat een teken dat we misschien een andere toekomst kunnen creëren.

U bent rechtstreeks betrokken bij de ingrijpende transformatie die onderwijsinstellingen moeten doorvoeren om de doelstelling van het DfE te halen: dat alle scholen, hogescholen en universiteiten in 2030 CO₂-neutraal zijn. Wat zijn de drie grootste uitdagingen waarmee onderwijsinstellingen op dit gebied worden geconfronteerd?

Dit is een behoorlijk ambitieuze doelstelling. Ik denk dat onderwijsinstellingen op het gebied van klimaat eigenlijk met twee soorten uitdagingen te maken hebben. Ten eerste is er de uitdaging om koolstofneutraal te worden wat betreft scope 1, 2 en 3, en het is behoorlijk ambitieus om dat allemaal tegen 2030 voor elkaar te krijgen. De standaarduitdagingen waarmee je te maken krijgt, kunnen enorm verstrekkend zijn, bijvoorbeeld het verkrijgen van kapitaal om in hernieuwbare energie te investeren tot het veranderen van gedrag, zoals mensen ertoe aanzetten het licht uit te doen. Dit zijn uitdagingen die elke organisatie die wil decarboniseren, gemeen heeft – de kunst is echter om sectorbreed te werken en rekening te houden met indirecte uitstoot van leveranciers. Er is dus sprake van een soort standaardreeks uitdagingen die steeds beter in kaart worden gebracht in het werk dat iedereen verricht om netto nul te bereiken.

Maar ik denk dat de tweede uitdaging waarschijnlijk nog moeilijker is, namelijk: hoe rust je leerlingen uit met de vaardigheden die ze nodig hebben om de steeds ernstiger wordende sociale, ecologische en economische problemen aan te pakken waarmee we allemaal worden geconfronteerd? Leerlingen verlaten het onderwijs zonder enig idee hoe ze de klimaatcrisis moeten aanpakken. Ze weten niet goed hoe ze de onderliggende oorzaken van sociale ongelijkheid moeten aanpakken. Ik vind dat ons onderwijssysteem jongeren moet uitrusten met het vermogen en de vaardigheden om zich echt serieus in te zetten en de manier waarop de wereld in elkaar zit te veranderen. Op dit moment is dat een heel moeilijke opgave, omdat er zo weinig onderwijs wordt gegeven over hoe je lang gevestigde, maar inmiddels niet langer doelmatige systemen kunt veranderen. In het huidige onderwijssysteem kom je op MBA-niveau uit en begrijp je hoe je de huidige economie draaiende kunt houden. Maar wat we eigenlijk moeten doen, is onze economie opnieuw vormgeven en een nieuw onderwijssysteem creëren dat is afgestemd op een andere set vaardigheden en is ontworpen rond het idee van rechtvaardigheid en regeneratie, zodat de economie ten dienste staat van het milieu en de samenleving.

De eerste reeks uitdagingen vraagt dus om kosten, tijd, energie en gedragsverandering. De tweede vereist een geheel nieuwe manier van denken en werken.

Wat kan ons publiek verwachten van uw sessie op de beurs en waar kijkt u het meest naar uit op Bett 2023?

Ik ben benieuwd in hoeverre het onderwijs zijn rol ziet in het opbouwen van een rechtvaardige en regeneratieve toekomst. Ik denk dat het terugkomt op jullie overkoepelende thema: Reconnect, Reimagine, Renew. En wat betreft wat mensen van mijn sessie kunnen verwachten: het draait allemaal om de vraag waarom we dingen anders moeten aanpakken. In wezen pleit ik ervoor om systeemverandering in het onderwijs te integreren, want dat ontbreekt op dit moment. Als we jongeren de vaardigheden zouden kunnen bijbrengen om de wereld te zien als een geheel van onderling verbonden systemen, om te begrijpen hoe ze die systemen op een niet-overweldigende manier kunnen herconfigureren, en om hen te helpen zichzelf te zien als onderdeel van een grotere oplossing.

Dat maakt het overkoepelende thema zo relevant, want we staan op een kruispunt: we kunnen doorgaan met wat we altijd hebben gedaan – wat ons echter niet in de buurt van een rechtvaardige en regeneratieve toekomst zal brengen – of we kunnen de manier waarop de wereld werkt opnieuw vormgeven, onze systemen op nieuwe manieren met elkaar verbinden en vernieuwing tot stand brengen om zo een pad van ingrijpende transformatie te creëren. Bij Forum for the Future hebben we veel werk verricht op het gebied van denkwijzen, en hebben we het over van alles gehad, van risicobeperking tot regeneratief denken. Wat gebeurt er als je in het onderwijs een rechtvaardige ambachtelijke mentaliteit omarmt? Dan ga je dingen echt heel anders aanpakken.

Veel onderwijzers kampen momenteel met een burn-out. Vind je het redelijk om van leraren te verwachten dat ze over zulke grote thema’s nadenken, terwijl ze het al zo druk hebben?

Ja, er is een hele golf van eco-angst gaande, vooral onder jongeren die al met tal van uitdagingen op het gebied van hun geestelijke gezondheid te maken hebben, en dit raakt ook onderwijzers. Een van de redenen waarom leraren – en vele anderen – zich overbelast voelen, is dat we van beroepsgroepen verlangen dat ze een systeem optimaliseren dat niet werkt. In het onderwijs is er een constante druk rond examens en toetsen, alsof we het bestaande systeem willen veranderen door het nog harder te laten werken. En het was Einstein die zei – en ik vind dit een prachtig citaat – dat het waanzin is om hetzelfde probleem met dezelfde aanpak aan te pakken en een ander resultaat te verwachten. Dus in wezen proberen we een suboptimaal systeem te optimaliseren en daarmee iedereen te overbelasten.

Uiteindelijk is de situatie zo dat de wereld zich in een heel moeilijke situatie bevindt. We staan op het punt om met een ernstige klimaatcrisis te worden geconfronteerd; de structurele ongelijkheid neemt toe; we zitten midden in de zesde massa-uitsterving van natuurlijke soorten. Het is ongetwijfeld een somber beeld, en toch blijven we al deze druk uitoefenen op leraren, op hoogleraren en op studenten.

Laten we dus eens een stapje terug doen en ons afvragen: oké, wat is nu eigenlijk de context waarin we ons in 2023 bevinden? Het is niet dezelfde context waarin het formele onderwijs meer dan 50 jaar geleden werd vormgegeven. Als we nadenken over wat studenten op dit moment echt moeten weten, draait het allemaal om technologische innovatie, inzicht in AI-algoritmen en het stimuleren van systemische verandering. De vraag is dus niet hoe docenten zich kunnen redden in een systeem dat fundamenteel niet geschikt is voor het beoogde doel, maar hoe we een nieuw onderwijssysteem kunnen creëren dat werkt voor de wereld waarin we daadwerkelijk leven.

Kom op 29 maart naar de Arena op Bett 2023en luister naar dr. Sally Uren, die put uit 25 jaar ervaring in samenwerking met het bedrijfsleven, overheden en het maatschappelijk middenveld om de overgang naar een rechtvaardige en regeneratieve toekomst te versnellen. Bett 2023 vindt plaats van 29 tot en met 31 maart in het ExCeL London. Koop hier je ticket!