Als je de wetenschappelijke literatuur van de afgelopen 70 jaar doorneemt, zul je al snel merken dat kwesties rond ras, racisme en onderwijs niet nieuw zijn en al decennialang onderwerp van discussie zijn. Toch was het interessant om de golf van emoties en de daaropvolgende drang tot actie vanuit de onderwijssector te zien na de moord op de Amerikaanse burger George Floyd door de politie in mei 2020. De grassroots-organisatie The BAMEed Network wordt volledig door vrijwilligers gerund en werkt al vijf jaar samen met scholen aan kwesties rond vertegenwoordiging, diversiteit, loopbaanontwikkeling van personeel en antiracisme in de onderwijssector.

 

Onze inbox is altijd druk, maar vooral de afgelopen twee jaar werd deze overspoeld met verzoeken om ondersteuning vanuit alle geledingen: van CEO’s van grote onderwijsorganisaties, leiders van lerarenvakbonden, leidinggevenden bij lokale onderwijsinstanties, multi-academy trusts tot diocesane onderwijsraden. We krijgen ook berichten van schoolhoofden en leidinggevenden van individuele scholen, medewerkers uit de lagere rangen van het schoolpersoneel, of ouders, bestuursleden en zelfs jongeren zelf. Over de hele linie zijn mensen op zoek naar antwoorden en lijken ze bereid en gemotiveerd om stappen te ondernemen om ervoor te zorgen dat hun eigen werkwijze inclusief en actief antiracistisch is.

 

Het leerplan is belangrijk

Een belangrijk aandachtspunt voor antiracistische praktijken is het leerplan. Het MacPherson-rapport, dat zes jaar na de racistisch gemotiveerde moord op Stephen Lawrence in 1993 werd gepubliceerd, stelde nadrukkelijk dat inclusiviteit en diversiteit in het leerplan de sociale cohesie kunnen verbeteren, kunnen voorkomen dat racistische houdingen voet aan de grond krijgen, en jongeren al vanaf jonge leeftijd de waarde van culturele diversiteit bijbrengen. Verbeteringen in de inhoud van het leerplan zijn om vele redenen van cruciaal belang. We moeten een evenwichtig beeld geven van de geschiedenis en van de bijdragen van mensen met uiteenlopende achtergronden die in Groot-Brittannië naast elkaar hebben geleefd als gevolg van migraties vanuit alle windstreken sinds de middeleeuwen. We mogen ook de migraties als gevolg van ons koloniale verleden niet vergeten, noch de ontheemding van volkeren in verband met onze betrokkenheid bij oorlogen in recentere tijden.

 

Onze collega’s van BAMEed Wales hebben zich beziggehouden met leren, lesgeven, beleidsontwikkeling en onderzoek, in het kader van de ingrijpende verschuiving naar het REAP (Race Equality Action Plan) van de Welshe regering voor de Welshe ‘antiracistische natie tegen 2030’ en het nieuwe leerplan voor Wales. Zij hanteren een volhardende en vastberaden aanpak die veel verder reikt dan deze ‘goudkoorts’-periode die werd aangewakkerd door de gebeurtenissen in het voorjaar van 2020.

 

Wat je doet en hoe je het doet, is van belang
Als we verder kijken dan de officieel onderwezen leerstof, komt discriminatie in het onderwijs ook tot uiting in de manier waarop we ons op scholen gedragen. Al decennia lang, sinds de aanbeveling daartoe in het MacPherson-rapport, registreren scholen plichtsgetrouw racistische incidenten, houden ze de aantallen en de zelfgedefinieerde etnische identiteit van geschorste leerlingen bij, en worden deze gegevens jaarlijks per school gepubliceerd. Er is een reeks praktijken die ten grondslag liggen aan de uitsluiting van zwarte leerlingen en die bijvoorbeeld van invloed zijn op hun onderwijsresultaten; deze worden uitvoerig beschreven in het Timpson-rapport van het Britse ministerie van Onderwijs (DfE) over uitsluiting van scholen uit mei 2019. Zwarte Britse kinderen van Caribische afkomst lopen meer dan 1,7 keer zoveel kans om definitief van school te worden gestuurd in vergelijking met hun blanke Britse leeftijdsgenoten, en ze worden vaker sneller en strenger gestraft dan hun blanke leeftijdsgenoten.

 

Wat in de loop der tijd lijkt te zijn veranderd – en mogelijk tot verdeeldheid onder onderwijzers heeft geleid – is het begrip institutioneel en structureel racisme. Dit is racisme dat inherent is aan elk onderdeel van de samenleving, en niet in de laatste plaats aan het schoolleven, en dat als een rode draad door onze praktijk loopt, tenzij we ons specifiek inspannen om het op te sporen en ons handelen daarop aan te passen. Centraal in deze inspanningen staat het ontwikkelen van raciale geletterdheid bij personeel en leerlingen in onderwijssettings. De BAMEed Bristol & SW-groep werkt samen met scholen aan het versterken van het vertrouwen van hun organisatie, zodat zij een divers en gedekoloniseerd curriculum kunnen aanbieden, over raciale kwesties kunnen praten en racisme en discriminatie zelfverzekerd kunnen aanpakken.

 

Een dergelijke toename in raciale geletterdheid kan leiden tot interessante vooruitgang en heroverwegingen. Aan het einde van het schooljaar 2019-2020 hebben twee grote ketens van charter schools in de VS, Uncommon Schools en KIPP, hun eigen gebruik van ‘carcerale’ of ‘no excuses’-disciplinaire technieken als racistisch aan de kaak gesteld. Dit waren praktijken die de hoekstenen van hun onderwijsfilosofie vormden. De technieken werden door een aantal scholen in Engeland zeer geprezen, die hun standpunt daarna al dan niet hebben herzien. Sommigen blijven er vast van overtuigd dat elke versoepeling van de ijzeren greep op het lichaam, de blik en de mond van kinderen zal leiden tot de ondergang van hun leven als kansarme jongeren. Het interessante is dat beide kampen in deze scheuring rond discipline geloven dat zij handelen in het beste belang van de jongeren uit kansarme milieus die zij begeleiden. Wat echter duidelijk blijkt uit één van de methodologieën, is dat het erom gaat ervoor te zorgen dat jongeren de cijfers halen, soms koste wat het kost, die hen op het juiste onderwijstraject voor de toekomst brengen, zonder de jongeren of hun docenten te stimuleren om de sociaal-politieke oorzaken van de achterstand, ongelijkheid en structurele discriminatie – die in de eerste plaats zulke diepe verdeeldheid in de samenleving veroorzaken – in vraag te stellen, aan de kaak te stellen of aan te pakken; of waarom de kloof tussen kansarme en niet-kansarme leerlingen niet langer kleiner wordt. Het opbouwen van kennis, kritisch denken, raciale geletterdheid en dialoog zijn essentieel om te begrijpen en verantwoordelijkheid te nemen voor wat we doen en hoe we dat doen, zowel als opvoeders als degenen die worden opgeleid.

 

Hoe je begint en hoe je doorgaat, is van belang
Het is belangrijk om vroeg te beginnen en krachtig van start te gaan. De BAMEed East Midlands-groep werkt samen met opleiders van leerkrachten en leerkrachten in opleiding aan diversiteit, inclusie en antiracistische werkwijzen vanaf het begin van hun loopbaan. Het opleiden van leerkrachten voor multiculturele klaslokalen en het voorbereiden van kinderen op de moderne wereld is de afgelopen jaren uit de lerarenopleiding verdwenen, ten koste van de samenleving als geheel.

 

Verschillende regionale groepen van het BAMEed Network en onze nationale stuurgroep hebben de aandacht gevestigd op de vaardigheden en het welzijn van leraren als essentieel om niet alleen te waarborgen dat we beschikken over een bekwaam en goed geïnformeerd beroepsveld, maar ook dat leraren met een achtergrond als raciale minderheid zich kunnen ontplooien, ontwikkelen en doorgroeien naar de broodnodige leidinggevende functies. We hebben een vruchtbare samenwerking met de Schotse groep SAMEE, die financiering heeft weten te verkrijgen van de daarige gedecentraliseerde overheid om een mentorennetwerk te runnen. Dit netwerk moedigt deelnemers aan om hun vaardigheden te herkennen en te ontwikkelen en biedt onder meer de mogelijkheid om tijd door te brengen op een andere school of bij een ander lokaal bestuursorgaan om mee te lopen met een bevorderd personeelslid. Als onderdeel hiervan besteedt het netwerk aandacht aan de manier waarop racisme, institutioneel racisme, vooringenomenheid (bewust of onbewust) en een gebrek aan bewustzijn de promotiekansen van zwarte, Aziatische en andere tot een raciale minderheid behorende leraren belemmeren.

 

Op nationaal niveau heeft het BAMEed Network ook financiering weten te verkrijgen om trainingen te organiseren en een gratis coaching- en mentoringsdienst aan te bieden. Het is belangrijk om op te merken dat geen van deze coachinginitiatieven uitgaat van een deficiëntiemodel met betrekking tot de vaardigheden en aanleg van leerkrachten met een zwarte, Aziatische of andere gemarginaliseerde achtergrond – de oplossingen liggen zowel in het voorlichten van de sector als geheel over structurele belemmeringen voor mensen met diverse achtergronden, als in het bieden van gerichte ondersteuning aan degenen die met dergelijke obstakels worden geconfronteerd.

 

Ras en ongelijkheid zijn belangrijk
Sinds mei 2020, toen openbare intentieverklaringen op websites werden geplaatst of via brieven aan ouders werden verspreid – de ene keer ingegeven door schuldgevoelens of ongerustheid, de andere keer door een ontluikend of al lang bestaand besef van racisme – is het duidelijk welke organisaties bereid en in staat zijn om in te zien dat structureel racisme op elk niveau moet worden ontmanteld. Sommige organisaties hebben zich teruggetrokken en houden zich nu bezig met cosmetische aanpassingen; hooguit zorgen ze voor een iets betere uitstraling en herinneren ze zich enkele dringender kwesties waarop ze zich op dit moment zouden kunnen richten. En er zijn op dit moment veel dringende kwesties voor de onderwijssector. Ons motto is: voor iedereen, door iedereen. Dus wat je achtergrond ook is, als je geïnteresseerd bent om bij te dragen aan ons werk in het hele land en in de hele sector – van voorschools onderwijs tot voortgezet en hoger onderwijs – ben je van harte welkom om je aan te sluiten bij het BAMEed Network.

 

Leden van de BAMEed-groep op de Bett in maart 2022

 

Penny Rabiger, onderwijsadviseur en onderzoeker, en lid van de adviesraad van Bett

 

Penny Rabiger was tien jaar lang lerares en werkt sinds 2007 samen met liefdadigheidsinstellingen en sociale ondernemingen op het gebied van onderwijs, waarbij ze hen begeleidt vanaf de oprichting tot aan hun verdere groei. Ze bekleedde onder meer de functies van directeur bedrijfsontwikkeling bij The Key for School Leaders, hoofd ledenzaken bij Challenge Partners en directeur betrokkenheid bij Lyfta. Penny is promovendus aan het Centre for Race, Education and Decoloniality van de Leeds Beckett University en coach bij de Anti-Racist School Award en het opleidingsprogramma Mental Health Leads. Ze is lid van de schoolraad, bestuurslid en medeoprichter van de grassroots-liefdadigheidsorganisatie The BAMEed Network, lid van de BAME Achievement Group van het Haringey Education Partnership, en ondersteunt scholen die streven naar een rechtvaardiger praktijk voor personeel, leerlingen en de gemeenschappen die zij bedienen.