Naarmate het Europese onderwijs steeds meer met elkaar verbonden raakt, hangt het succes van de samenwerking tussen instellingen af van een op het eerste gezicht eenvoudig maar krachtig concept: technische interoperabiliteit. 

Zonder deze oplossing lopen samenwerkingsverbanden vast onder het gewicht van maatwerkintegraties, incompatibele systemen en versnipperde gegevens over cursisten. Met deze oplossing vinden we een weg naar een gedeelde digitale infrastructuur, slimmere ecosystemen en, het allerbelangrijkste, cursistgerichte innovatie.

De belofte van grensoverschrijdende allianties en programma’s waarbij meerdere instellingen betrokken zijn, kan alleen worden waargemaakt als systemen dezelfde taal spreken. Daar komen open, flexibele en wereldwijd afgestemde standaarden om de hoek kijken. Ik zie elke dag weer hoe deze het verschil maken bij onze partners in heel Europa, waarbij interoperabiliteit de basis vormt voor duurzame samenwerking.

Wanneer alle systemen dezelfde taal spreken

Neem bijvoorbeeld Ladok, het landelijke studenteninformatiesysteem (SIS) voor het hoger onderwijs in Zweden. Geconfronteerd met de uitdaging om te integreren met een steeds groter wordend scala aan onderwijstools, koos Ladok voor open standaarden om de valkuil van leveranciersafhankelijkheid en onnodige complexiteit te vermijden.

“We zijn begonnen met ons eigen systeem en hanteerden de ‘Ladok’-manier van communiceren”, legde Mauritz Danielsson, CEO van Ladok, uit. “Maar daardoor raakten we niet alleen gebonden aan de universiteiten, maar ook aan de verschillende systemen die zij gebruikten.”

“Als je alleen met mensen uit één land werkt, heb je één manier van denken, maar als je met mensen uit andere landen werkt, krijg je uiteindelijk een betere norm voor iedereen”.

Door de Edu-API™-standaard samen met de gemeenschap van het 1EdTech Consortium te ontwikkelen, heeft Ladok ervoor gezorgd dat zijn gegevens op betrouwbare wijze kunnen worden uitgewisseld tussen onderwijs-, leer- en administratieve platforms.

Dit is een duidelijk voorbeeld van hoe normen flexibiliteit niet beperken, maar juist mogelijk maken.

Flexibiliteit om aan lokale behoeften tegemoet te komen

Voor het SaNS Expertiscentrum (Expertisecentrum), dat studenteninformatiesystemen (SIS) voor verschillende Nederlandse instellingen voor hoger onderwijs beheert, zijn interoperabiliteitsnormen van essentieel belang om realtime gegevensuitwisseling tussen administratieve en onderwijssystemen mogelijk te maken.

Doordat er geen maatwerkintegraties meer nodig zijn met elke afzonderlijke tool of elk platform, besparen deze standaarden tijd, verminderen ze de complexiteit en verlagen ze de drempels voor instellingen om de technologieën die ze nodig hebben sneller en op grote schaal in te voeren. Dit maakt op zijn beurt de weg vrij voor bredere samenwerking tussen instellingen en over de grenzen heen.

“Wat een standaard wereldwijd toepasbaar maakt, is niet alleen het technische kader, maar ook de semantiek”, aldus Hans Janssen, projectmanager bij het SaNS Expertiscentrum. “Er moet een gemeenschappelijk begrip zijn van belangrijke gegevensobjecten, zoals de namen van studenten of inschrijvingen voor cursussen. Verschillende landen interpreteren en gebruiken deze gegevens op verschillende manieren, dus een wereldwijde standaard moet flexibel genoeg zijn om rekening te houden met die verschillen. Dat is wat hem wereldwijd bruikbaar maakt.”

Wanneer open standaarden in hoge mate configureerbaar zijn, kunnen instellingen en leveranciers gegevens in kaart brengen, filteren en aanpassen aan lokale behoeften, zonder dat dit ten koste gaat van de interoperabiliteit. Deze flexibiliteit ondersteunt de autonomie van instellingen, vereenvoudigt de integratie van hulpmiddelen en versnelt uiteindelijk de ontwikkeling van een wereldwijd, leerlinggericht onderwijs-ecosysteem.

Van nationale netwerken tot continentale allianties

Aan de Aristoteles-universiteit van Thessaloniki speelt interoperabiliteit een cruciale rol bij het opschalen van nationale systemen ter ondersteuning van Europese samenwerkingsverbanden zoals EPICUR. Hun ambitie is om studenten de mogelijkheid te bieden zich in te schrijven bij verschillende instellingen met uiteenlopende platforms, talen en werkwijzen, zonder dat dit leidt tot een wirwar van handmatige processen of dubbele gegevens.

“We hebben jarenlang gewerkt aan de ontwikkeling van onze interne systemen. Nu koppelen we die aan Europa, en uiteindelijk aan de rest van de wereld”, aldus Thrasyvoulos-Konstantinos Tsiatsos, directeur van het Software and Interactive Technologies Lab en lid van de commissie voor digitaal bestuur van de Aristoteles-universiteit.

Door gebruik te maken van standaarden zoals OneRoster® en de overstap te maken naar Edu-API™, laat de Aristoteles-universiteit zien hoe interoperabiliteit het mogelijk maakt dat systemen met elkaar worden verbonden zonder dat dit ten koste gaat van de gegevensbeveiliging of de controle over de gegevens. Het gaat niet alleen om efficiëntie, maar ook om het leggen van de basis voor gepersonaliseerde, studentgerichte ecosystemen die zich kunnen aanpassen en groeien.

Interoperabiliteit zorgt voor vertrouwen en veerkracht

Of je nu een aanbieder van onderwijs- en technologieoplossingen, beleidsmaker of universiteitsbestuurder bent, één ding staat vast: in het digitale tijdperk kan geen enkele instelling of natie het alleen redden. Duurzame partnerschappen vereisen een gezamenlijke technische basis die het mogelijk maakt om innovatie op te schalen en systemen verder te ontwikkelen, zonder dat deze telkens opnieuw vanaf nul moeten worden opgebouwd.

Open en wereldwijde interoperabiliteitsnormen:

• Overbodige integraties elimineren
• Afhankelijkheid van leveranciers verminderen
• De consistentie en beveiliging van gegevens verbeteren
• Geef leerlingen de kans om zich te ontplooien, te groeien en succes te boeken.

Van Zweden tot Nederland en Griekenland: toonaangevende instellingen laten zien dat interoperabiliteit niet alleen een technische kwestie is. Het is een strategische prioriteit voor elke instelling die wil floreren in een toekomst die in het teken staat van samenwerking, verbondenheid en studentgerichtheid.

Samen bouwen aan die toekomst

De weg naar naadloze samenwerking begint met een open dialoog en een gezamenlijke inzet. Ik voel me vereerd dat ik mag meewerken aan samenwerkingsverbanden tussen vernieuwers, docenten en technologen uit heel Europa om gezamenlijk de normen en werkwijzen te ontwikkelen die bepalend zullen zijn voor de volgende generatie van het Europese onderwijs.

Het is tijd om af te stappen van gescheiden systemen. Laten we bruggen slaan met standaarden die voor ons allemaal werken.

Over de auteur

Dr. Gill Ferrell ondersteunt de ledengemeenschap van 1EdTech Europe als uitvoerend directeur van 1EdTech Europe. In haar carrière van meer dan 30 jaar heeft zij leiding gegeven aan de implementatie van administratieve IT-systemen in het hoger onderwijs en onderzoek- en edtech-projecten geleid op gebieden als toetsing, leerontwerp, cursusbeheer, leerlingendossiers en leeranalyses. Ze gaf leiding aan een landelijke ondersteuningsdienst voor Jisc, die advies, begeleiding en training op het gebied van ICT bood aan instellingen voor voortgezet en hoger onderwijs in het Verenigd Koninkrijk. Als onafhankelijk consultant is ze betrokken geweest bij projecten van nationaal belang. Al bijna 20 jaar zet ze zich als vrijwilliger in voor EUNIS om kennisuitwisseling te bevorderen en praktijkgemeenschappen binnen het Europese hoger onderwijs te ontwikkelen. Gill was tevens lid van de adviesraad van Ahead by Bett.