Al zo’n 15 jaar schrijf en spreek ik over de toekomst van het onderwijs, onder meer over hoe scholen nieuwe technologieën toepassen, hoe ze het leerproces beoordelen en hoe ze hun rol in een veranderende wereld zien. Ik was dan ook erg blij dat ik werd uitgenodigd voor Bett 2024 om mijn meest recente ideeën over dit onderwerp te delen.

 

Sinds 2020 is het onderwijs van vrijwel elk kind ter wereld onderbroken als gevolg van de pandemie, door het klimaat veroorzaakte rampen en conflicten. Volgens UNICEF zijn momenteel maar liefst 43,3 miljoen kinderen door deze gebeurtenissen uit hun huizen verdreven. Dat aantal is de afgelopen tien jaar verdubbeld. 

 

En ik zeg het je niet graag, maar dit soort noodsituaties zullen in de nabije toekomst waarschijnlijk steeds vaker voorkomen. Niet alleen dat, ze zullen waarschijnlijk ook een steeds groter deel van de kinderen wereldwijd treffen, om de eenvoudige reden dat de demografisch gezien jongste landen toevallig in enkele van de meest klimaat- en conflictgevoelige gebieden ter wereld liggen. 

 

Maar er is hoop. Tijdens het onderzoek voor mijn boek uit 2022, *The Stolen Year*, over de gevolgen van COVID-19 voor kinderen in de Verenigde Staten, ontdekte ik dat veel schooldistricten zich hebben aangepast aan de ingrijpende veranderingen als gevolg van de pandemie, soms op opmerkelijke wijze.

 

Scholen, en de mensen die daar de drijvende kracht achter vormen, raakten natuurlijk steeds meer vertrouwd met het juiste gebruik van technologie. Dit houdt onder meer in dat er flexibel wordt geschakeld tussen afstandsonderwijs en fysiek onderwijs, afhankelijk van de veranderende omstandigheden en de veranderende behoeften van de leerlingen.

 

Ze richtten hun aandacht ook – uit noodzaak – opnieuw op warmte, vertrouwen, relaties, geestelijke gezondheid en sociaal-emotionele ontwikkeling. 

 

Om de daling van het aantal inschrijvingen en de toename van chronisch verzuim tegen te gaan, streven scholen er tegenwoordig naar om een omgeving te creëren die Sarah Rose Cavanagh in haar boek *Mind over Monsters* omschrijft als “compassionate challenge”. Dit heeft onder meer betrekking op de manier waarop leraren en leerlingen met elkaar omgaan. Daarnaast gaat het ook om samenwerking met de lokale gemeenschap om leerervaringen te creëren die direct aansluiten bij de carrièreambities van leerlingen en hun wens om de wereld te verbeteren. Een belangrijk voorbeeld hiervan is de wereldwijde studentenbeweging voor klimaatrechtvaardigheid en klimaatactie. 

 

Ik heb verslag gedaan van twee verrassende voorbeelden van hoe onderwijs en leren na de pandemie aan het veranderen zijn: 

 

De invasie van Oekraïne in februari 2022 leidde tot een van de grootste en snelste ontheemding van kinderen in de geschiedenis. Tochkonden Oekraïense leraren binnen twee weken weer op afstand lesgeven. Dit zou vóór het tijdperk van de mobiele telefoons niet mogelijk zijn geweest; het zou, zou je kunnen zeggen, ondenkbaar zijn geweest zonder de ervaring met afstandsonderwijs tijdens de coronacrisis. Kinderen in Gaza krijgen helaas niethetzelfde universele recht. De bombardementen in Gaza zijn te hevig geweest, scholen zijn omgevormd tot opvangcentra en gezinnen krijgen geen toestemming om naar een veilige plek te vluchten. 

 

Het tweede voorbeeld waarover ik onlangs heb bericht (binnenkort te lezen in MIT Technology Review) speelt zich af in Libanon, waar de grootste investering ooit in humanitaire hulp voor jonge kinderen plotseling moest worden omgeschakeld naar onderwijs op afstand vanwege de pandemie. Het resultaat was een gerandomiseerde gecontroleerde studie. Daaruit bleek dat onderwijs via WhatsApp-gesprekken, in combinatie met speciaal geproduceerde video’s van Sesame Workshop, meetbare academische en sociaal-emotionele vooruitgang kon opleveren bij een groep Syrische vluchtelingenkinderen die in moeilijk bereikbare, afgelegen, landelijke kampen in Libanon wonen.  De nadruk op sociale en emotionele vaardigheden is opmerkelijk. Vergeet niet dat er op dit moment tientallen miljoenen kinderen zijn die uit hun huizen zijn verdreven en blootstaan aan toxische stress. En wij beschikken over de middelen om hen te helpen deze stormen te doorstaan, en om hun verzorgers te helpen hen te ondersteunen. 

 

Bij mijn zoektocht naar een hoopvolle afsluiting voor mijn boek kon ik me niet echt vinden in de term ‘veerkracht’. Dat betekent namelijk weer opkrabbelen, alsof er niets is gebeurd. Dat leek me niet in overeenstemming met de ervaringen van de kinderen en gezinnen die ik tijdens de pandemie heb gevolgd, om nog maar te zwijgen van de ervaringen van mijn eigen gezin. 

 

In plaats daarvan leerde ik over het concept van posttraumatische groei. Dit houdt in dat je erkent dat je inderdaad getekend bent door een ervaring, maar dat je er tegelijkertijd van hebt geleerd en bent gegroeid op manieren die je leven aantoonbaar beter maken. Mensen kunnen merken dat een trauma ervoor zorgt dat ze hun relaties meer waarderen, meer medeleven tonen voor anderen die hebben geleden, meer openstaan voor nieuwe mogelijkheden, zich meer bewust zijn van hun innerlijke kracht en zich meer richten op wat echt belangrijk is in het leven. 

 

Ik ben ervan overtuigd dat het onderwijssysteem als geheel ook een dergelijke groei kan doormaken. En in een wereld die voortdurend in beweging is, zullen we dat hard nodig hebben.