Als een kind zegt: „Het huiswerk voor wiskunde van deze week is moeilijk”, heeft het misschien wat extra ondersteuning nodig, maar er is waarschijnlijk weinig reden tot bezorgdheid.

Dat is echter niet het geval als hun reactie luidt: „Het wiskundehuiswerk is altijd onmogelijk, ik krijg het nooit voor elkaar”. Dit is catastroferen – een alarmsignaal dat erop zou kunnen wijzen dat hun dagelijkse zorgen uitgroeien tot angst.

De gevolgen van angst bij leerlingen zijn verstrekkend. Het kan ervoor zorgen dat kinderen geïsoleerd raken, hun zelfvertrouwen ondermijnen en hen beletten om plezier te hebben op school of vooruitgang te boeken.

Maar deze vijf strategieën kunnen op school worden ingezet om de resultaten te verbeteren door kinderen te helpen hun angst beter te begrijpen en ermee om te gaan.

1. Herken de triggers

Elke situatie kan angst veroorzaken, van een scheiding van de ouders tot pesten of moeilijke schoolopdrachten. Moedig kinderen aan om te praten over wat hun angst opwekt, zodat ze de triggers kunnen herkennen.

Ze zouden een persoonlijk ‘Huis van Zorgen’ kunnen maken, een sjabloon waarop ze de dingen kunnen opschrijven of tekenen die hen angstig maken. Deze visuele aanpak kan het voor leerlingen gemakkelijker maken om hun angsten te uiten en vormt de eerste stap naar het ontwikkelen van effectieve copingstrategieën.  

2. Leerlingen meer zeggenschap geven

Met een beetje aanmoediging en oefening kunnen leerlingen omgaanstrategieën ontdekken en op een manier met angst omgaan die voor hen het beste werkt.  

Activiteiten zoals ademhalingsoefeningen of een wandeling in de buitenlucht kunnen helpen om de symptomen van angst te verlichten. Lichamelijke technieken, zoals het samentrekken van de tenen, zijn ook effectief om emoties in balans te brengen.

Sommige leerlingen reageren ook goed op grondingstechnieken, zoals ‘De vijf zintuigen’, waarbij ze aandacht schenken aan de beelden, gevoelens, geluiden, geuren en smaken om hen heen.

3. Verwachtingen vaststellen

Geef kinderen grip op een spannende situatie door hen te helpen inzien wat ze in elke fase kunnen verwachten.

Als ze bijvoorbeeld nerveus zijn voor een schooluitstapje, neem dan samen met hen het programma door en leg van tevoren precies uit wat ze mee moeten nemen. Het is ook goed om ze voor te bereiden op onverwachte veranderingen, zoals het feit dat het café gesloten is, door ze te helpen een plan B te bedenken.

4. Stimuleer empathie

Soms kan angst voortkomen uit problemen binnen de vriendengroepen van een kind. Scholen kunnen hierbij helpen door alle kinderen aan te moedigen na te denken over hoe hun gedrag anderen beïnvloedt.

Vraag een klas: ‘Hoe zouden jullie je voelen als iemand zei dat jullie tijdens de lunch niet naast hem of haar mochten zitten, of als jullie niet mee mochten doen aan een spel?’ Dit helpt leerlingen zich in anderen te verplaatsen. Leraren kunnen ook hun eigen empathie tonen door de gevoelens van een kind niet te bagatelliseren; vermijd dus uitdrukkingen als ‘Het is niet het einde van de wereld’ wanneer klasgenoten ruzie krijgen.

5. De banden tussen thuis en school versterken

Zorg voor een hechte band met de gezinnen en moedig ouders aan om nauw met u samen te werken om hun kind te helpen zijn of haar angsten te overwinnen. Het opbouwen van relaties met ouders op schoolniveau via workshops, voorlichtingsavonden en persoonlijke bijeenkomsten is bijzonder effectief bij het aanpakken van schoolverzuim op emotionele gronden en zal helpen om hun kind weer naar school te krijgen.

Rachel Bostwick is senior adviseur op het gebied van partnerschappen en bedrijfsvoering aan de Carnegie School of Education, die deel uitmaakt van de Leeds Beckett University. Lees het rapport‘Hoe om te gaan met angst bij leerlingen’voor meer strategieën om dit probleem op school aan te pakken.