"Goedemorgen, Londen!" Terwijl deze energieke woorden door The Arena op Bett UK 2026 galmden, bracht de sessie een levendige en interactieve bijeenkomst op het podium: de grote bijeenkomst van Bett: mediageletterdheid met BBC Bitesize. 

 

Het digitale landschap verandert in hoog tempo, waardoor de manier waarop jongeren informatie tot zich nemen aanzienlijk verschilt van die van hun ouders en grootouders. Om studenten te helpen hun weg te vinden in dit complexe web van online inhoud, namen Shereen Cutkelvin, tv-presentatrice bij de BBC, en De-Graft Mensah, omroepmedewerker bij de BBC, het publiek mee op een boeiende verkenningstocht langs moderne nieuwsconsumptie, de opkomst van nepnieuws en de steeds geavanceerdere beelden die door kunstmatige intelligentie worden gegenereerd.

 

Het dilemma van de desinformatie 

De jongeren van vandaag worden overspoeld met nieuws, dat vaak spontaan op hun sociale media-feeds verschijnt. Deze voortdurende stroom aan informatie gaat gepaard met een flinke dosis angst; maar liefst 66%, oftewel tweederde, van de jongeren maakt zich zorgen over de gevolgen van nepnieuws en desinformatie op internet.

Tijdens de bijeenkomst hebben Shereen Cutkelvin en De-Graft Mensah het cruciale verschil tussen de verschillende soorten valse informatie die online circuleren, uiteengezet:

• Desinformatie is nepnieuws dat per ongeluk wordt gecreëerd en verspreid door iemand die zich vaak niet realiseert dat het onwaar is.

• Desinformatie is valse informatie die opzettelijk wordt verspreid om de publieke opinie te beïnvloeden of om de andere kant van een verhaal te verdoezelen.

Waarom verspreiden mensen opzettelijk nepnieuws? De presentatoren en het publiek noemden verschillende motieven: om producten te promoten, meningen te delen, uit wrok te handelen, politieke agenda’s te bevorderen tijdens verkiezingen, of geld te verdienen via oplichting en clickbait. Soms wordt het zelfs alleen maar voor de grap bedacht, zoals op 1 april.

 

Hoe herken je nepnieuws? 

Om de verspreiding van valse verhalen tegen te gaan, deelden de sprekers en het publiek een aantal doeltreffende strategieën:

• Controleer de bron: kijk wie het artikel heeft gepubliceerd, ga na wie de auteur is en controleer de URL van de website.

• Pas op voor de ‘wauw’-reactie: overdreven woorden als ‘geweldig’ of ‘schokkend’ zijn bedoeld om de spanning op te voeren en je ertoe aan te zetten te klikken. Als een bericht je erg emotioneel maakt, neem dan even de tijd om na te denken voordat je het deelt.

• Ga het ‘illusory truth effect’ tegen: het feit dat je iets herhaaldelijk hoort of ziet, betekent nog niet dat het waar is.

• Let op je filterbubbels: onthoud dat algoritmen en advertenties op sociale media zo zijn ontworpen dat ze berichten aanbevelen die aansluiten bij je bestaande surfgedrag en meningen.

• Feitencontrole: Praat met je ouders, kijk of betrouwbare nieuwswebsites hetzelfde bericht brengen, lees de reacties en let op spelfouten of grammaticale fouten.

 

De AI-uitdaging: echt of nep? 

Naarmate kunstmatige intelligentie zich verder ontwikkelt, wordt het steeds moeilijker om de werkelijkheid van verzinsels te onderscheiden. Maar liefst 37% van de jongeren maakt zich zorgen dat ze moeite zouden hebben om AI-content te herkennen. Om de speurvaardigheden van het publiek op de proef te stellen, presenteerden De-Graft Mensah en Shereen Cutkelvin een zeer interactieve quiz met de titel ‘AI of Real’. De resultaten bleken verrassend lastig:

• Echte verhalen en beelden: Het publiek kwam te weten dat een bioscoop in Gloucestershire daadwerkelijk een compilatie van 75 minuten met kattenfilmpjes van het internet vertoonde om geld in te zamelen voor dierenwelzijnsorganisaties. Tot de echte beelden behoorden ook popster Chappell Roan, een authentieke foto van Claudia Winkleman die naast haar wassen beeld bij Madame Tussauds poseert, en Gladiators-ster Nitro die tot ongelooflijke hoogten springt.

• Nepnieuws en AI-content: Het publiek moest door AI gegenereerde vervalsingen herkennen, zoals een afbeelding van prins William die een duet zingt met Adam Lambert en een overtuigende nepvideo waarin een olifant een kind redt. Ook AI-afbeeldingen van beroemdheden brachten mensen in de war, waaronder een Ariana Grande met vreemde lichaamsverhoudingen, een perfect glanzende Cristiano Ronaldo met ongebruikelijke gelaatstrekken en een nepverlovingsfoto van Taylor Swift met onnatuurlijk ogende handen.

 

De beste tips om AI-afbeeldingen te herkennen 

Als je niet zeker weet of een afbeelding door AI is gegenereerd, gaven de sprekers een duidelijke checklist:

• Let goed op de details: AI-programma’s hebben vaak moeite met complexe kenmerken. Kijk goed naar de handen (die vaak een onnatuurlijke vorm hebben), de tekst op de achtergrond (die er soms als wartaal uitziet) en de details van de kleding.

• Wees op je hoede voor perfectie: AI-afbeeldingen zien er vaak te glad, te glanzend of gewoon een beetje „te perfect“ uit.

• Voer een omgekeerde beeldzoekopdracht uit: met deze tool kun je achterhalen waar een afbeelding vandaan komt en of deze door betrouwbare websites is gebruikt.

• Controleer officiële accounts: als een foto van een beroemdheid echt is, wordt deze waarschijnlijk op hun geverifieerde officiële socialemedia-accounts geplaatst.

 

In een wereld vol digitale ruis zijn kritisch denken en nieuwsgierigheid onze beste verdedigingsmiddelen. 

 

Shereen Cutkelvin en De-Graft Mensah hebben het publiek op succesvolle wijze de nodige handvatten aangereikt om kritisch te kijken naar wat ze online zien. Voor wie zijn of haar mediageletterdheid verder wil ontwikkelen, raadden de sprekers aan om de website BBC Bitesize: Other Side of the Story te bezoeken. Deze staat boordevol inhoud, quizzen en bronnen voor leerlingen, naast een speciale pagina over mediageletterdheid voor leerkrachten. Door even stil te staan, onderzoek te doen en de bron in twijfel te trekken, kunnen we allemaal de verspreiding van nepnieuws een halt toeroepen. 

 

Blijf op de hoogte voor nog meer hoogtepunten van Bett UK 2026 die je niet wilt missen!